Ung thư tuyến tiền liệt là bệnh lý nguy hiểm chỉ xảy ra ở nam giới. Theo WHO (Tổ chức Y tế Thế giới), mỗi năm trên thế giới ghi nhận gần 1,3 triệu ca mắc mới và hơn 300.000 trường hợp tử vong. Bệnh gây ra những biến chứng nguy hiểm và đe dọa đến tính mạng của người bệnh. Tuy nhiên, nam giới có thể chủ động phòng ngừa cũng như phát hiện sớm được các triệu chứng của căn bệnh này thông qua những kiến thức từ bài viết dưới đây.
1. Ung thư tuyến tiền liệt là gì?
Tuyến tiền liệt là cơ quan chỉ có ở nam giới, nằm dưới bọng đái và gần ruột già. Kích thước lớn gần bằng hạt dẻ và thay đổi theo độ tuổi của nam giới (nam giới càng lớn tuổi thì kích thước của tiền liệt tuyến càng tăng). Tuyến tiền liệt giữ vai trò quan trọng trong hệ thống sinh sản của nam giới, sản sinh tinh dịch và vận chuyển tinh trùng.
Hình ảnh tuyến tiền liệt ở nam giới
Ung thư tuyến tiền liệt là xảy ra khi các tế bào ở tuyến tiền liệt phát triển bất thường và phân chia mất kiểm soát. Thông thường, một tế bào khỏe mạnh sẽ theo chu kỳ: sinh trưởng và chết đi. Tuy nhiên các tế bào ung thư này lại không theo vòng lặp đó mà tiếp tục phát triển và hình thành nên các khối u tiền liệt tuyến. Các khối u này nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời sẽ di căn đến hạch bạch huyết cũng như các cơ quan khác trong cơ thể, gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm và đe dọa đến tính mạng của người bệnh.
2. Ung thư tuyến tiền liệt có mấy giai đoạn?
Ung thư tiền liệt tuyến được chia thành 4 giai đoạn dựa theo vị trí của của các tế bào, cũng như kích thước và sự xâm lấn của các khối u:
- Ung thư tuyến tiền liệt giai đoạn 1: các tế bào ung thư bắt đầu hình thành, khối u vẫn cư trú trong tuyến tiền liệt. Giai đoạn này chưa có sự lây lan, các triệu chứng thường mờ nhạt.
- Ung thư tuyến tiền liệt giai đoạn 2: các tế bào ung thư phát triển khiến tuyến tiền liệt thay đổi kích thước, trở nên to hơn. Dấu hiệu cảnh báo trở nên rõ ràng và có thể phát hiện khối u qua thăm khám.
Ung thư tiền liệt tuyến phát triển qua 4 giai đoạn
- Ung thư tuyến tiền liệt giai đoạn 3: mô ung thư có sự lan rộng ra các khu vực xung quanh như túi tinh, trực tràng, bàng quang,...
- Ung thư tuyến tiền liệt giai đoạn 4: khối u ung thư xâm lấn đến hạch bạch huyết và di căn đến các cơ quan ở xa như gan, phổi,.. tình trạng sức khỏe của người bệnh xấu đi, khả năng điều trị thành công thấp.
3. Triệu chứng ung thư tuyến tiền liệt
Các dấu hiệu ung thư tiền liệt tuyến giai đoạn đầu thường rất khó nhận biết bởi bệnh tiến triển chậm, các triệu chứng mờ nhạt khiến người bệnh chủ quan mà bỏ qua. Do đó, nam giới cần hiểu rõ các dấu hiệu cảnh báo bệnh để kịp thời thăm khám và điều trị. Các triệu chứng của ung thư tuyến tiền liệt thường gặp là:
- Máu lẫn trong nước tiểu: người bệnh mắc ung thư tuyến tiền liệt khi tiểu tiện sẽ thấy vệt màu hồng nhạt hoặc máu lẫn trong nước tiểu.
- Việc tiểu tiện gặp nhiều khó khăn: như tiểu rắt hoặc đau mỗi khi đi tiểu. Nguyên nhân là do khối u tiền liệt chèn ép lên niệu đạo làm trở ngại mỗi khi xuất tinh hoặc đi tiểu.
Đi tiểu ra máu là một trong những dấu hiệu của k tuyến tiền liệt
- Cơ thể mệt mỏi không rõ nguyên nhân, sụt cân bất thường.
- Rối loạn tiêu hóa: khối u chèn ép lên trực tràng khiến tiêu hóa rối loạn, lúc bị táo bón, lúc bị tiêu chảy.
- Tình trạng rối loạn cương dương: dương vật khó cương cứng do khối u chèn ép, làm chặn lưu lượng máu đến dương vật.
- Các cơn đau đùi, hông, lưng xuất hiện: ban đầu chỉ là các cơn đau nhẹ, về sau đau thường xuyên với mức độ ngày càng tăng ở vùng xương chậu, xương đùi, cột sống, xương dễ bị gãy...
- Thường xuyên đi tiểu đêm: số lần đi tiểu đêm hơn 2 hoặc nhiều hơn thì nên tiến hành thăm khám để được chẩn đoán chính xác.
- Khi xuất tinh có màu kèm theo: đó có thể chỉ là một vệt màu hồng nhạt hoặc 1 lượng máu nhỏ.
- Tê bì chân, bàn chân, mất tự chủ trong tiểu tiện: đây là dấu hiệu ung thư tuyến tiền liệt giai đoạn cuối khi các khôi u di căn đến cột sống và chèn ép lên tủy.
4. Nguyên nhân ung thư tuyến tiền liệt
Các nghiên cứu y khoa hiện vẫn chưa đưa ra kết luận cụ thể về nguyên nhân gây ung thư tuyến tiền liệt. Tuy nhiên các nhà khoa học đã chỉ ra mối liên hệ mật thiết giữa các yếu tố làm tăng nguy cơ gây bệnh. Cụ thể là:
- Tiền sử gia đình: trong gia đình có bố ruột, anh trai hoặc em trai từng mắc ung thư tuyến tiền liệt thì nguy cơ mắc bệnh cao gấp 2 hoặc 3 lần người khác.
- Tuổi tác: đa số các trường hợp mắc bệnh đều trong độ tuổi từ 40 đến 60 tuổi. Độ tuổi càng cao thì khả năng mắc bệnh càng tăng.
- Môi trường ô nhiễm: nam giới thường xuyên phải tiếp xúc với môi trường độc hại, hóa chất, chất phóng xạ,... làm tăng tỷ lệ mắc ung thư tiền liệt tuyến.
- Đột biến gen: một số thay đổi mã gen di truyền hoặc mắc hội chứng Lynch (ung thư đại tràng di truyền không phát sinh polyp).
- Chế độ ăn uống thiếu khoa học: thường xuyên sử dụng các sản phẩm từ sữa, thực phẩm nhiều chất béo, thịt đỏ, ăn ít rau xanh… có nguy cơ làm tăng khả năng mắc bệnh.
Nam giới béo phì có nguy cơ mắc ung thư tuyến tiền liệt cao hơn
- Béo phì, thừa cân: các tế bào chất béo quá nhiều sẽ sản sinh ra một loại protein có khả năng làm tăng nguy cơ gây bệnh.
- Tiền sử từng thắt ống dẫn tinh: nam giới từng thực hiện thủ thuật thắt ống dẫn tinh có nguy cơ mắc k tuyến tiền liệt cao hơn người khác.
5. Ung thư tuyến tiền liệt có nguy hiểm không?
Ung thư tuyến tiền liệt là bệnh lý nguy hiểm, theo số liệu thống kê về các bệnh thường gặp ở nam giới thì k tuyến tiền liệt chỉ xếp sau ung thư phổi về số ca mắc và tỷ lệ tử vong.
Các triệu chứng của bệnh thường mờ nhạt trong giai đoạn đầu và rất khó nhận biết. Người bệnh chỉ tiến hành thăm khám khi các triệu chứng trở nên rõ ràng hoặc chúng gây ảnh hưởng đến sức khỏe và cuộc sống thường ngày của họ. Do đó, đa số các trường hợp được phát hiện ở giai đoạn nặng với những biến chứng nguy hiểm:
- Ở giai đoạn nặng, các khối u di căn đến gan, phổi, hạch bạch huyết, xương,... khiến các cơ quan này không thể thực hiện đúng chức năng.
- Các tế bào ung thư dần thay thế các tế bào khỏe mạnh khiến việc hấp thu chất dinh dưỡng bị hạn chế, người bệnh thường xuyên mệt mỏi, sụt cân nhanh chóng.
Ở giai đoạn nặng, ung thư tuyến tiền liệt khiến cân nặng sụt giảm
- Ung thư tuyến tiền liệt làm đảo lộn cuộc sống hàng ngày như thay đổi thói quen tiểu tiện, tiểu nhiều lần trong ngày,...
- Ảnh hưởng đến chức năng sinh sản: tuyến tiền liệt có vai trò quan trọng trong việc sản xuất tinh dịch, người bệnh mắc k tuyến tiền liệt khiến chất lượng tinh dịch suy giảm. Đặc biệt, tình trạng rối loạn cương dương sẽ ảnh hưởng đến các lần vợ chồng quan hệ tình dục.
- Ở giai đoạn cuối nếu bệnh tiến triển nặng sẽ đe dọa đến tính mạng của người bệnh.
6. Điều trị và chẩn đoán ung thư tuyến tiền liệt
Tùy vào các giai đoạn của bệnh, tình hình sức khỏe của bệnh nhân cũng như vị trí, kích thước của khối u mà các bác sĩ sẽ kết hợp các phương pháp để xây dựng phác đồ điều trị phù hợp. Các phương pháp được sử dụng hiện nay là:
- Phương pháp phẫu thuật: cắt bỏ toàn bộ tuyến tiền liệt, hai túi tinh và thậm chí nạo hạch cả hai bên vùng chậu. Phương pháp này được lựa chọn khi ung thư ở giai đoạn sớm và có thể cắt bỏ toàn bộ khối u khi chúng chưa xâm lấn đến các cơ quan khác.
Phẫu thuật là phương pháp điều trị k tuyến tiền liệt giai đoạn sớm
- Phương pháp đông lạnh: sử dụng các dụng cụ chuyên dụng để tuyến tiền liệt ở nhiệt độ 1800 độ C. Mục đích là khiến khối u rụng đi và chết, phá vỡ cấu tạo của tế bào ung thư.
- Phương pháp điều trị miễn dịch: sử dụng khi đã sử dụng các phương pháp khác. Lúc này khối u đã nhỏ đi, điều trị miễn dịch sẽ loại bỏ phần u còn lại.
- Phương pháp xạ trị: các bác sĩ chuyên khoa sẽ sử dụng tia bức xạ năng lượng cao, mục đích để tiêu diệt các tế bào ung thư. Phương pháp này mang lại hiệu quả tức thì và có thể sử dụng ở mọi giai đoạn.
- Phương pháp điều trị nội tiết: nhằm giảm các nội tiết tố nam như testosterone hay androgen. Khi hàm lượng nội tiết tố giảm bệnh sẽ tiến triển chậm.
7. Ung thư tuyến tiền liệt sống được bao lâu?
Cũng như các căn bệnh ung thư khác, ung thư tuyến tiền liệt càng được phát hiện sớm thì khả năng điều trị thành công và cơ hội hội sống của bệnh nhân càng cao. Ở giai đoạn đầu, sau điều trị thì tỉ lệ sống sau 5 năm của người bệnh lên đến 99%; đối với bệnh nhân ở giai đoạn nặng, khối u đã bắt đầu di căn thì cơ hội sống thêm 5 năm giảm xuống chỉ còn khoảng 30%.
Do đó, khi nhận thấy các dấu hiệu nghi ngờ, nam giới cần đến ngay các cơ sở y tế để thăm khám và điều trị kịp thời.
8. Cách phòng ngừa ung thư tuyến tiền liệt
Nam giới có thể tự phòng ngừa ung thư tuyến tiền liệt thông qua việc thay đổi thói quen sống hàng ngày như:
- Thường xuyên tập luyện thể dục thể thao, duy trì cân nặng;
- Xây dựng chế độ ăn khoa học: bổ sung rau xanh và hoa quả; hạn chế đồ ăn nhiều chất béo, thịt đỏ,..
- Giữ tinh thần lạc quan, giảm stress, cân bằng giữa công việc và cuộc sống;
- Khám sức khỏe định kỳ 6 tháng/1 lần để phát hiện những bất thường của cơ thế.
Bài viết trên đây là kiến thức tổng quan về ung thư tuyến tiền liệt, dấu hiệu, nguyên nhân cũng như cách điều trị và phòng ngừa của căn bệnh này. Để có sức khỏe khỏe mạnh, nam giới hãy luôn chủ động trước mọi bất thường của cơ thể.